نویسنده (های) وبلاگ
آرشیو وبلاگ
نام‌گذاری خلیج فارس نویسنده: آمِد حقانی - چهارشنبه ٢۱ تیر ۱۳٩۱


کهن‌ترین نام خلیج فارس، که در کتیبه‌های آشوری آمده است، نارمرتو (Nar-Merratu) به معنای دریای تلخ است که به شوری بسیار زیاد آب این دریا اشاره دارد. در تنگه‌ی هرمز کتیبه‌ای از داریوش اول (داریوش بزرگ) به دست آمده است که در آن به زبان پارسی باستان چنین مفهومی نوشته شده است:"دریایی که از پارس می‌رود." این خلیج را از زمان ساسانیان دریای پارس می‌گفتند. فلاویوس آریانوس، تاریخ‌نگار یونانی که در سده‌ی دوم پس از میلاد زندگی می‌کرده است، در آثار خود از این خلیج با نام پرسیکوس (persikon Karitas) یاد کرده که به معنای خلیج پارس است. استرابن، جغرافی‌دان یونانی، که در سده‌ی اول پس از میلاد می‌زیست، همین نام را به کار برده است. در کتاب‌های لاتین سده‌های میانه(قرون وسطی)، نام پرسیکوس سینوس (persicus sinus) یا پرسیکوم ماره (persicus mare) به کار رفته است. در دیگر زبان‌ها زنده‌ی دنیا نیز واژه‌ی پرسیکوس با دگرگونی اندک به کار رفته است.

دانشمندان مسلمان، چه عرب‌تبار و چه ایرانی‌تبار، در همه‌ی کتاب‌های جغرافیایی و تاریخی، از خلیج فارس با نام بحرفارس، البحرالفارسی یا خلیج‌فارس یاد کرده‌اند. مسعودی، تاریخ‌نگار و جغرافی‌دان عرب که در سده‌ی چهارم هجری می‌زیسته و طی سفری از بغداد به خلیج ‌فارس و سپس کرمان، ورارود(ماوراءالنهر) و چین رفته است، می‌گوید که: "دریای عمان دنباله‌ی بحر فارس است". اصطخری، جغرافی‌دان ایرانی سده‌ی چهارم هجری و ابن‌حوقل بغدادی نیز چنین نظری داشته‌اند و در آثار خود همواره ا ز " بحرفارس" یاد کرده‌‌اند. از دیگر دانشمندان و پژوهشگران مسلمان، که در آثار خود به نام خلیج فارس اشاره کرده‌اند، برپایه‌ی پژوهش محمد جواد شکور، می‌توان نمونه‌های زیر را نام برد :

• ابن‌فقیه در کتاب البلدان (تالیف 279 قمری )؛ با نام بحر فارس

• ابن‌رسته در کتاب الاعلام النفیسه(تالیف 290 قمری)؛ خلیج الفارسی

• ابن‌خردادبه در کتاب المسالک و الممالک(سده‌ی سوم هجری)؛ بحر فارس

• سهراب در کتاب عجایب‌الاقالیم‌السبعه(سده‌ی سوم هجری)؛ بحر فارس

• بزرگ‌بن‌شهریار در کتاب عجایب الهند(تالیف 342 قمری)؛ بحر فارس

• اصطخری در کتاب المسالک الممالک و در کتاب الاقالیم(سده‌ی چهارم هجری)؛ بحر فارس

• ابن‌مطهر در کتاب البدء و التاریخ(تالیف 355 قمری)؛ خلیج الفارس

• ابن‌حوقل در کتاب صوره‌الارض(تالیف 367 قمری)؛ بحر فارس

• مسعودی در کتاب مروج‌الذهب و در کتاب التنبیه و الاشراف(سده‌ی چهارم هجری)؛ بحر فارس

• ابوریحان بیرونی(درگذشته به 440 قمری) در کتاب التفهیم ،خلیج پارس و دریای پارس؛ در کتاب قانون مسعودی، دریای فارس و در کتاب تحدید نهایات الامانی، بحر فارس

• نویسنده‌ی ناشناخته‌ در حدود العالم من المشرق الی المغرب(تالیف 372 قمری)؛ خلیج فارس و دریای پارس

• مقدسی در کتاب احسن‌التقاسیم فی معرفه ‌ال ا قالیم(تالیف 375 قمری)؛ بحر فارس

• محمد‌بن‌نجیب در کتاب جهان‌نامه(سده‌ی چهارم هجری)؛ بحر پارس

• ابن‌بلخی در کتاب فارسنامه(تالیف 500 قمری)؛ بحر فارس

• طاهر مروزی در کتاب طبایع‌الحیوان(تالیف 514 قمری)؛ الخلیج‌الفارس

• شریف ادریسی در کتاب نزهه‌المشتاق(سده‌ی ششم هجری)؛ بحر فارس

• یاقوت حموی در کتاب معجم البلدان(سده‌ی ششم هجری)؛ بحر فارس

• زکریای قزوینی در کتاب آثار البلاد(سده‌ی ششم هجری)؛ بحر فارس

• انصاری‌الدمشقی در کتاب نخبه‌الدهر(سده‌ی هشتم هجری)؛ بحر فارس

• ابوالفداء در کتاب تقویم البلدان(سده‌ی هشتم هجری)؛ بحر فارس

• شهاب‌الدین احمد نویری در کتاب نهایه‌الادب(سده‌ی هشتم هجری)؛ خلیج فارس

• حمدالله مستوفی قزوینی در کتاب نزهه‌القلوب(سده‌ی هشتم هجری)؛ بحر فارس

• ابوحفض‌ابن‌الوردی در کتاب خریده العجایب(سده‌ی هشتم هجری)؛ بحر فارس

• ابن‌بطوطه در کتاب رحله(سده‌ی هشتم هجری)؛ بحر فارس

• قلقشندی در کتاب صبح‌الاعشی(سده‌ی نهم هجری)؛ بحر فارس

• حاجی‌خلیفه در کتاب جهان‌نما(سده‌ی یازدهم هجری )

• شمس‌الدین محمد سامی در کتاب قاموس الاعلام(سده‌ی سیزدهم هجری)؛ خلیج بصره

• البستانی در دایره‌المعارف البستانی(سده‌ی نوزدهم میلادی)؛ الخلیج العجمی

لینک      نظرات ()      

مطالب اخیر
کلمات کلیدی وبلاگ
خلیج فارس (۳٠) خلیچ فارس (٢٤) ایران (۱٩) persian gulf (٩) روز ملی خلیج فارس (٩) محیط زیست (٥) سرزمین مادری (٤) کتاب (٤) گوگل (۳) حقوق معنوی (۳) ابوموسی (۳) جغرافیای خلیج فارس (۳) جشنواره فرهنگی هنری خلیج فارس (۳) ماجراهای خلیج فارس (٢) دومین جشنواره فرهنگی هنری خلیج فارس (٢) وبلاگ فارسی (٢) سیروس فخری و داود امینی (٢) خلیج پارس (٢) شعر (٢) نقشه (٢) ارتش (۱) یونسکو (۱) تنگه هرمز (۱) ویکی پدیا (۱) انیمیشن (۱) جشن تولد (۱) منابع (۱) نیروهای مسلح (۱) اندیشه (۱) غزل (۱) عکس (۱) موسیقی (۱) بوشهر (۱) کنسرت (۱) نقاشی (۱) نامگذاری (۱) جزیره ابوموسی (۱) تئاتر خیابانی (۱) جزیره هرمز (۱) مهدی فرجی (۱) پویانمایی (۱) مرکز (۱) اطلس (۱) وزارت ارشاد (۱) تئاتر (۱) نمایشگاه کتاب تهران (۱) سید سعید میرمحمدصادق (۱) فتح‌نامه (۱) جنگ‌نامه قشم (۱) جشنواره تئاتر خیابانی خلیج فارس (۱) سومین جشنواره فرهنگی هنری خلیج فارس (۱) جشن تولد پرشین‌بلاگ (۱) شعر خلیج فارس (۱) حمایت از خلیج فارس (۱) الله وردی خان (۱) پرشین‌بلاگ (۱) کنگره ملی شعر خلیج فارس (۱) جشنواره فیلم ابوموسی (۱) لوگوی خلیج فارس (۱) اکرم خطیبی (۱)
دوستان من